EVRENSEL DUYGULAR<\/p>\n\n\n\n
Duygu, bireylerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 olaylara ya da durumlara verdi\u011fi i\u00e7sel tepkiler olarak tan\u0131mlanabilir. Hem biyolojik s\u00fcre\u00e7lerin hem de \u00e7evresel etkilerin birle\u015fimiyle ortaya \u00e7\u0131kan, insan\u0131n ruhsal durumunda meydana gelen karma\u015f\u0131k bir psikolojik ve fizyolojik de\u011fi\u015fimdir. Duygusal beyin olarak adland\u0131r\u0131lan limbik sistemin duygusal tepkilerin d\u00fczenlenmesinde \u00f6nemli rol\u00fc vard\u0131r. Limbik sistem 4 b\u00f6l\u00fcme ayr\u0131l\u0131r ve g\u00f6revleri a\u015fa\u011f\u0131daki gibi s\u0131ralanabilir:<\/p>\n\n\n\n
1. Talamus: Talamus beyinde duyusal aktar\u0131m\u0131 sa\u011flar. G\u00f6rme, duyma, tatma ve dokunma duyular\u0131n\u0131n aktar\u0131m\u0131nda rol al\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
2. Amigdala: Amigdala uyar\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00f6fke, \u015fiddet, korku ve kayg\u0131 duygular\u0131 ile sald\u0131rganl\u0131k davran\u0131\u015f\u0131 g\u00f6zlemlenir.<\/p>\n\n\n\n
3. Hipokampus: Hipokampus, beynin haf\u0131za merkezidir. K\u0131sa s\u00fcreli belle\u011fin uzun s\u00fcreli belle\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesine katk\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n\n\n\n
4. Hipotalamus: Otonom sinir sistemini ve hormonlar\u0131 d\u00fczenler. Stresli durumlar kar\u015f\u0131s\u0131nda sava\u015f veya ka\u00e7 tepkisi i\u00e7in gerekli hormonlar\u0131 salg\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n
Robert Plutchik evrimsel bak\u0131\u015fla bir duygu \u00e7ark\u0131 olu\u015fturmu\u015f ve bu \u00e7arkta sekiz temel duyguya yer vermi\u015ftir. Ayr\u0131ca temel duygular\u0131n alt\u0131nda yo\u011funluklar\u0131na g\u00f6re farkl\u0131la\u015fan alt duygular da bulunmaktad\u0131r<\/p>\n\n\n\n
Temel Duygular:<\/p>\n\n\n\n
\u2022\u00dcz\u00fcnt\u00fc<\/p>\n\n\n\n
\u2022\u015ea\u015fk\u0131nl\u0131k<\/p>\n\n\n\n
\u2022\u00d6fke<\/p>\n\n\n\n
\u2022Korku<\/p>\n\n\n\n
\u2022Tiksinme<\/p>\n\n\n\n
\u2022Sevin\u00e7<\/p>\n\n\n\n
\u2022G\u00fcven<\/p>\n\n\n\n
\u2022Beklenti<\/p>\n\n\n\n
Pozitif ve Negatif Duygular<\/p>\n\n\n\n
Hep mutlu hissetmek, sevinmek, ne\u015feli olmak istiyoruz. Fakat bu her zaman m\u00fcmk\u00fcn olmuyor. Olumlu duygular kadar olumsuz duygular da hayat\u0131m\u0131zda vard\u0131r. Hem pozitif hem negatif duygular\u0131 g\u00f6z ard\u0131 etmeden, yok saymadan ya\u015famak gerekiyor. Pozitif duygular ya\u015famaktan keyif ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z duygulard\u0131r. Pozitif duygular i\u00e7inde oldu\u011fumuzda etraf\u0131m\u0131za da<\/p>\n\n\n\n
olumlu tepkiler veririz. Mutluluk, e\u011flence, doyum, tatmin, ilgi, sevgi, sakinlik gibi duygular\u0131 pozitif duygulara \u00f6rnek verebiliriz. Deneyimlemekten ho\u015flanmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve keyif almad\u0131\u011f\u0131m\u0131z duygular ise negatif duygulard\u0131r. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z olaylara ya da o olay\u0131 payla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z ki\u015filere kar\u015f\u0131 olumsuz tepkiler verdi\u011fimiz, moralimizin bozuldu\u011fu ve cesaretimizin k\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlarda genellikle olumsuz duygular hissediyoruz. Olumsuz duygulara \u00f6rnek olarak korku, endi\u015fe, yaln\u0131zl\u0131k, i\u011frenme, melankoli, \u00fcz\u00fcnt\u00fc gibi duygular verilebilir.<\/p>\n\n\n\n
Olumsuz Duygularla Nas\u0131l Ba\u015f Edilir?<\/p>\n\n\n\n
Korku, \u00f6fke ve h\u00fcz\u00fcn gibi olumsuz duygular; hayat\u0131n do\u011fal birer par\u00e7as\u0131d\u0131r. Bu duygularla ba\u015fa \u00e7\u0131kmak i\u00e7in hepimiz bilin\u00e7li ya da bilin\u00e7siz baz\u0131 y\u00f6ntemlere ba\u015fvururuz. Kimimiz sa\u011fl\u0131kl\u0131 yollarla bu duygular\u0131 y\u00f6netebilirken kimimiz zorlanabiliriz.<\/p>\n\n\n\n
Sa\u011fl\u0131ks\u0131z Tepki Y\u00f6ntemleri:<\/p>\n\n\n\n
\u00b7 Ger\u00e7ekli\u011fi reddetmek<\/p>\n\n\n\n
\u00b7 Durumdan uzak durmak, ka\u00e7\u0131nmak<\/p>\n\n\n\n
\u00b7 Ba\u015fkalar\u0131na zarar vermek ya da zorbal\u0131k yapmak<\/p>\n\n\n\n
\u00b7 Kendine fiziksel ya da duygusal zarar vermek<\/p>\n\n\n\n
\u00b7 Alkol ya da madde kullanmak<\/p>\n\n\n\n
Duygular\u0131m\u0131z kimli\u011fimizin bir par\u00e7as\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. Fakat olumsuz duygularla her zaman olumlu y\u00f6nde bir ili\u015fkimiz olmuyor, bu duygular bizi zorlayabiliyor. Bu sebeple bu negatif duygulardan ka\u00e7mak, onlardan uzakla\u015fmak isteyebiliyoruz. Bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f duygular\u0131m\u0131z bilin\u00e7 d\u0131\u015f\u0131m\u0131zda yer alan ve ya\u015famaktan ka\u00e7\u0131nd\u0131\u011f\u0131m\u0131z duygular oluyor. Bu duygular\u0131n g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor olmas\u0131 ya da bunlar\u0131 bilin\u00e7li olarak hissetmiyor olu\u015fumuz bast\u0131rarak onlar\u0131 yok etti\u011fimiz anlam\u0131na gelmiyor. Bir g\u00fcn psikolojik veya fiziksel olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f duygular, bir ba\u015f etme mekanizmas\u0131 olan duygu bast\u0131rmadan farkl\u0131 oluyor. \u00d6rne\u011fin, partnerinizle ayr\u0131ld\u0131n\u0131z ama yar\u0131n \u00e7ok \u00f6nemli bir i\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fmeniz var. Bu sebeple bilin\u00e7li olarak duydu\u011funuz \u00fcz\u00fcnt\u00fcy\u00fc bast\u0131r\u0131yor ve i\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fmesinden sonra ya\u015famak \u00fczere kendinizden uzakla\u015ft\u0131r\u0131yorsunuz. Bu bir ba\u015f etme mekanizmas\u0131 oluyor ve ismi duygu bast\u0131rmak oluyor.<\/p>\n\n\n\n
DUYGU VE D\u00dc\u015e\u00dcNCELER\u0130N FARKI<\/p>\n\n\n\n
\u0130nsanlar ne hissettiklerini tam olarak tan\u0131mlamakta zaman zaman zorlanabilir. Birden fazla duyguyu ayn\u0131 anda farkl\u0131 yo\u011funluklarda ya\u015famak kafa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 olabilir. Duygular hakk\u0131nda konu\u015fma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 olmayan bireyler, ne hissettiklerini dile getirmekte g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekebilir. Ancak duygular\u0131n tan\u0131nmas\u0131 ve a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade edilebilmesi, duygusal sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n temelini olu\u015fturur. Duygular hakk\u0131nda konu\u015fmak zamanla geli\u015febilen bir beceridir. Bu konuda en b\u00fcy\u00fck kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klardan biri, duygularla d\u00fc\u015f\u00fcncelerin birbirine kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ifade s\u00fcreci i\u00e7in \u00f6nce bu ayr\u0131m\u0131 yapabilmek gerekir. D\u00fc\u015f\u00fcnceler zihinsel bir faaliyettir, her duygunun ard\u0131nda bir d\u00fc\u015f\u00fcnce olabilir ancak her d\u00fc\u015f\u00fcnce bir duygu bar\u0131nd\u0131rmaz. A\u015fa\u011f\u0131daki ifadeler s\u0131k yap\u0131lan kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klardand\u0131r; bu ifadeler asl\u0131nda duygu de\u011fil, d\u00fc\u015f\u00fcnce bildirmektedir.<\/p>\n\n\n\n
\u00b7 “Beni takdir etmedi\u011fini hissediyorum.”<\/p>\n\n\n\n
\u00b7 “Kilo ald\u0131\u011f\u0131m\u0131 hissediyorum.”<\/p>\n\n\n\n
\u00b7 “Beni sevmedi\u011fini hissediyorum.”<\/p>\n\n\n\n
\u00b7 “Ba\u015far\u0131s\u0131z oldu\u011fumu hissediyorum.”<\/p>\n\n\n\n
\u00b7 “Benden \u00fcst\u00fcn olduklar\u0131n\u0131 hissediyorum.”<\/p>\n\n\n\n
Duygular\u0131 Anlamak Neden \u00d6nemlidir?<\/p>\n\n\n\n
Duygular\u0131 tan\u0131mak, ifade edebilmek ve d\u00fczenleyebilmek; hayatta kalmak, sosyal etkile\u015fimleri s\u00fcrd\u00fcrebilmek ve iyi olu\u015f hali i\u00e7in olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. \u0130\u015flevsel bir ya\u015fam s\u00fcrd\u00fcrebilmek i\u00e7in kritik bir \u00f6neme sahip olan duygular, ayn\u0131 zamanda \u00fczerine konu\u015fmaktan en \u00e7ok ka\u00e7\u0131n\u0131lan konulardan biridir. Ba\u015f\u0131m\u0131za gelen olaylar hakk\u0131nda konu\u015fmak daha kolayken olaylar\u0131n bizdeki etkileri \u00fczerine konu\u015fmak \u00e7o\u011fu zaman zordur. \u00d6rne\u011fin \u201cBu olay size nas\u0131l hissettirdi? Duygular\u0131n\u0131z\u0131 tan\u0131mlayabilir misiniz?\u201d sorusu, zor yan\u0131tlanan ve \u00e7o\u011fu zaman uzun bir sessizli\u011fe yol a\u00e7an sorular\u0131 aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
DUYGU D\u00dcZENLEME NED\u0130R?<\/p>\n\n\n\n
Duygu d\u00fczenleme, bireyin kendi duygular\u0131n\u0131 kontrol etme becerisidir. \u00d6rne\u011fin \u00f6fke ya da kayg\u0131 gibi yo\u011fun duygular kar\u015f\u0131s\u0131nda o durumu yeniden de\u011ferlendirmek, duygular\u0131m\u0131z\u0131 g\u00fcvendi\u011fimiz insanlarla payla\u015fmak ya da olay\u0131n mant\u0131kl\u0131 y\u00f6nlerini d\u00fc\u015f\u00fcnerek sakinle\u015fmeye \u00e7al\u0131\u015fmak bu becerinin par\u00e7alar\u0131d\u0131r. Burada \u00f6nemli olan, ya\u015fanan t\u00fcm duygular\u0131-ister olumlu ister olumsuz olsun- tan\u0131mak, anlamak ve uygun bi\u00e7imde y\u00f6netebilmektir.<\/p>\n\n\n\n
Bu beceri \u00fc\u00e7 ana unsurdan olu\u015fur:<\/p>\n\n\n\n
1. Ya\u015fanan duyguya uygun bir eylemde bulunmak<\/p>\n\n\n\n
2. Duyguya verilen tepkiyi s\u0131n\u0131rlayabilmek, yani duygunun kontrol\u00fcn\u00fc kaybetmemek<\/p>\n\n\n\n
3. Duygularla birlikte verilen tepkileri yumu\u015fatarak daha uygun tepkiler sergileyebilmek<\/p>\n\n\n\n
\u0130deal olan, bu \u00fc\u00e7 ad\u0131m\u0131 bir b\u00fct\u00fcn h\u00e2linde uygulayabilmektir.<\/p>\n\n\n\n
Fakat g\u00fcn i\u00e7inde \u00e7ok say\u0131da duygu ya\u015far\u0131z ve \u00e7o\u011fu zaman bu s\u00fcre\u00e7leri tam anlam\u0131yla y\u00f6netemeyebiliriz. Yo\u011fun bir olumsuz duygu kar\u015f\u0131s\u0131nda hemen olumsuz d\u00fc\u015f\u00fcncelere kap\u0131l\u0131p, ard\u0131ndan g\u00fc\u00e7l\u00fc duygusal tepkiler geli\u015ftirerek uygun olmayan davran\u0131\u015flara y\u00f6nelebiliriz. Duygu d\u00fczenleme; ya\u015fananlar\u0131 daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u015fekilde de\u011ferlendirmemize, stres ve korku olu\u015fturmadan bilgileri i\u015flememize katk\u0131 sa\u011flar. Bu beceriyi geli\u015ftiren bireylerin ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 genel olarak daha g\u00fc\u00e7l\u00fc olur, kayg\u0131 ve depresyon gibi sorunlara kar\u015f\u0131 daha diren\u00e7li hale gelirler. \u0130yi haber \u015fu ki duygu d\u00fczenleme \u00f6\u011frenilebilir ve geli\u015ftirilebilir bir yetidir.<\/p>\n\n\n\n
Celal Bayar Az\u0131nl\u0131k Lisesi Son S\u0131n\u0131f \u00d6\u011frencileri<\/p>\n\n\n\n
Bilge Mahmut Pa\u015fa<\/p>\n\n\n\n
K\u00fcbra Softa<\/p>\n\n\n\n
Sevde Latif<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
EVRENSEL DUYGULAR Duygu, bireylerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 olaylara ya da durumlara verdi\u011fi i\u00e7sel tepkiler olarak tan\u0131mlanabilir. Hem biyolojik s\u00fcre\u00e7lerin hem de \u00e7evresel etkilerin birle\u015fimiyle ortaya \u00e7\u0131kan, insan\u0131n ruhsal durumunda meydana gelen karma\u015f\u0131k bir psikolojik ve fizyolojik de\u011fi\u015fimdir. Duygusal beyin olarak adland\u0131r\u0131lan limbik sistemin duygusal tepkilerin d\u00fczenlenmesinde \u00f6nemli rol\u00fc vard\u0131r. Limbik sistem 4 b\u00f6l\u00fcme ayr\u0131l\u0131r ve g\u00f6revleri a\u015fa\u011f\u0131daki<\/p>\n