{"id":11385,"date":"2026-01-27T10:49:47","date_gmt":"2026-01-27T10:49:47","guid":{"rendered":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/?p=11385"},"modified":"2026-01-27T10:49:52","modified_gmt":"2026-01-27T10:49:52","slug":"hekimlerin-oncusu-ibn-i-sina","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/tr\/hekimlerin-oncusu-ibn-i-sina\/","title":{"rendered":"HEK\u0130MLER\u0130N \u00d6NC\u00dcS\u00dc \u0130BN-\u0130 S\u0130NA"},"content":{"rendered":"\n<p>Kay\u0131tlara g\u00f6re 980-1037 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f \u0130bn-i Sina, sadece 57 y\u0131l s\u00fcren \u00f6mr\u00fcn\u00fcn hen\u00fcz yar\u0131s\u0131na bile ula\u015fmam\u0131\u015fken \u201cd\u00f6nemin en iyi hekimi\u201d \u00fcnvan\u0131na kavu\u015fmu\u015ftur. \u0130sl\u00e2m d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ve d\u00fcnya tarihinin en b\u00fcy\u00fck filozoflar\u0131ndan, hekimlerinden ve bilim insanlar\u0131ndan biridir. (Avicenna olarak bilinir).&nbsp; Tam ad\u0131 Eb\u00fb Ali el-H\u00fcseyin ibn Abdullah ibn Sina\u2019d\u0131r. Orta \u00c7a\u011f boyunca hem Do\u011fu\u2019da hem Bat\u0131\u2019da b\u00fcy\u00fck etki b\u0131rakm\u0131\u015f bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130bn-i Sina Af\u015fana\u2019da, yani g\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u00d6zbekistan\u2019\u0131nda Buhara\u2019ya yak\u0131n bir k\u00f6yde d\u00fcnyaya geldi. Babas\u0131 &nbsp;da bilim insan\u0131yd\u0131 ve o\u011flunun yetene\u011fini, dehas\u0131n\u0131 fark eden Abd Allah, \u0130bni Sina&#8217;ya farkl\u0131 alanlarda en iyi \u00f6\u011fretmenlerden e\u011fitim ald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Ola\u011fan\u00fcst\u00fc zekas\u0131yla 10 ya\u015f\u0131ndayken Kur&#8217;an&#8217;\u0131 ezberlemi\u015f, gen\u00e7 ya\u015fta mant\u0131k, felsefe ve t\u0131p gibi ilimlerde derinlemesine bilgi sahibi olmu\u015ftur. On \u00fc\u00e7 ya\u015f\u0131nda t\u0131p e\u011fitimine ba\u015flayan \u0130bni Sina, on sekiz ya\u015f\u0131na geldi\u011finde deneyimli bir doktor olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p>Avrupal\u0131lar taraf\u0131ndan &#8220;Hekimler Prensi&#8221; olarak adland\u0131r\u0131lan \u0130bni&nbsp;Sina, d\u00f6nemin \u00f6nde gelen doktorlar\u0131ndan, astronomlar\u0131ndan, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerinden, yazarlar\u0131ndan ve bilginlerinden biridir. D\u00fcnya t\u0131p tarihinde, Hipokrat ve Galen&#8217;den sonra gelen \u00f6nemli bir hekim olarak tan\u0131nan \u0130bni Sina, ortak co\u011frafyada ya\u015fayanlar\u0131n payla\u015famad\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrk veya Farsl\u0131 (Pers) bir hekimdir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130bni Sina, Ku\u015fyar isimli bir tabibin yan\u0131nda t\u0131p e\u011fitimi alm\u0131\u015ft\u0131r. De\u011fi\u015fik konular \u00fczerine, 240&#8217;\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar gelen 450 kadar&nbsp;<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Makale\">makale<\/a>&nbsp;yazd\u0131. Elimizdeki yaz\u0131lar\u0131n\u0131n 150 tanesi&nbsp;<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Felsefe\">felsefe<\/a>, 40 tanesi de t\u0131p \u00fczerinedir. Eserlerinin en \u00fcnl\u00fcleri, felsefe ve&nbsp;<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Bilim\">fen<\/a>&nbsp;konular\u0131n\u0131 i\u00e7eren \u00e7ok geni\u015f bir \u00e7al\u0131\u015fma olan&nbsp;<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Kitab%C3%BC%27%C5%9F-%C5%9Eifa\"><strong>Kitab\u00fc&#8217;\u015f-\u015eifa<\/strong><\/a><strong>&nbsp;<\/strong>(\u0130yile\u015fme Kitab\u0131) ile&nbsp;<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/El-Kanun_fi%27t-T%C4%B1b\"><strong>El-Kanun fi&#8217;t-T\u0131b<\/strong><\/a><strong>&#8216;<\/strong>d\u0131r (T\u0131bb\u0131n Kanunu).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>El-Kanun fi\u2019t-T\u0131b (T\u0131bb\u0131n Kanunu)<\/strong> 600 y\u0131l boyunca Avrupa \u00dcniversitelerinde temel t\u0131p kitab\u0131 olarak okutuldu. Modern t\u0131bb\u0131n temellerini atan eserlerden biridir. Anatomi, farmakoloji, cerrahi, bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar ve tedavi y\u00f6ntemleri i\u00e7erir<strong>. Kitab\u00fc\u2019\u015f-\u015eifa (\u0130yile\u015fme Kitab\u0131)<\/strong> ise Felsefe, mant\u0131k, fizik ve matematik \u00fczerine ansiklopedik bir eserdir. Aristoteles\u00e7i felsefeye yapt\u0131\u011f\u0131 katk\u0131larla Orta \u00c7a\u011f d\u00fc\u015f\u00fcncesinin seyrini de\u011fi\u015ftirir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130bni Sina&#8217;n\u0131n somut icatlar\u0131ndan ziyade, t\u0131p ve bilimde \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7an ke\u015fifleri ve teorileri vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin,&nbsp;hastal\u0131klar\u0131n g\u00f6r\u00fcnmez mikrop kaynakl\u0131 olabilece\u011fi fikrini ortaya atmas\u0131 (mikrop teorisi),&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.google.com\/search?sca_esv=7a7784c0b95b5c0d&amp;sxsrf=AE3TifNsV4BygLc-RZBevDg2jxDAArPITA%3A1765453523148&amp;q=hacamat&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiq68Hru7WRAxVz5AIHHbsaIpAQgK4QegQIARAC&amp;biw=1536&amp;bih=703&amp;dpr=1.25&amp;mstk=AUtExfDsnaLpuLTROfC75UpDfIVjVX1T7amjWbwO5Zvvy89SJH3sPz9o5aibiIi1Egto4n9lx_CoTH7T3uYSjvvAfALhURaFXvB3NYXowfSMkln7Vbyb_r-Nifpwjwzy1D7TFGQYMwpZpBvZ9q-3UUUvROg611FFHGCfziBhb14d27QjCji1kboGOFriw2f55HzxZy8KPvaawT5Z1YJchILnENC2h0gjqPj0nm2pHWPXzVDM430efanc9UTeK4td3rydWDIedye4ZpboHToZBWWrbtEpfXoMzWNTtLU-wmrrUy-yClH8levVUNT0J4oVrAu_LRXq30QHd-SvaFEk3z2XZU8CoSbVCMzJOzFaBVIGdShF&amp;csui=3\">hacamat<\/a>\u0131 ilk uygulayan hekim olmas\u0131, ameliyatlarda hastay\u0131 uyu\u015fturmay\u0131 denemesi ve damla damla s\u0131v\u0131 aktar\u0131m baloncu\u011fu gibi modern inf\u00fczyonun temellerini atmas\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131kan bulu\u015flar\u0131d\u0131r. Psikoloji, ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve bilin\u00e7 \u00fczerine \u00f6nc\u00fc fikirler ve deneysel g\u00f6zleme dayal\u0131 t\u0131p anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 geli\u015ftirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Kan\u0131n, besinleri ta\u015f\u0131yan bir s\u0131v\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleyerek, \u015feker hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 idrardan al\u0131nacak bir numune ile belirleyebilece\u011fini ortaya koymaktad\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde de ge\u00e7erli olan bu bilgi, \u0130bn-i Sina&#8217;n\u0131n bilgilerinin ge\u00e7erlili\u011fini korudu\u011funun ispat\u0131 olmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca k\u0131z\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131, \u015farbon hastal\u0131\u011f\u0131 ve karaci\u011fere ba\u011fl\u0131 olan hastal\u0131klar ile hepatiti ke\u015ffetmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Felsefe alan\u0131nda da \u00f6zel bir yere sahip olmaktad\u0131r. \u0130bn-i Sina ak\u0131l ve deneyin birbirlerini tamamlayarak ya\u015fant\u0131y\u0131 olu\u015fturdu\u011fu fikrini ileri s\u00fcrmektedir. \u0130bn-i Sina bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalarda g\u00f6zlem, deney ve akl\u0131n ayn\u0131 derecede \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmektedir. Bunun yan\u0131s\u0131ra fizik,&nbsp; astronomi, matematik ve m\u00fczik bilimlerine de katk\u0131s\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130bni Sina&#8217;n\u0131n bilime ve insanl\u0131\u011fa katk\u0131lar\u0131,&nbsp;<strong>UNESCO<\/strong>&nbsp;(United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization\/Birle\u015fmi\u015f Milletler E\u011fitim, Bilim ve K\u00fclt\u00fcr \u00d6rg\u00fct\u00fc) taraf\u0131ndan da takdir edildi. 1980 y\u0131l\u0131nda, do\u011fumunun 1000. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcnde, UNESCO \u0130bni Sina&#8217;y\u0131 &#8220;<strong>Evrensel \u0130nsan<\/strong>&#8221; olarak onurland\u0131rd\u0131. Bu \u00fcnvan, onun sadece \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda de\u011fil, t\u00fcm insanl\u0131k i\u00e7in \u00f6nemli bir fig\u00fcr oldu\u011funu vurgulamaktad\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>En manidar\u0131 ise b\u00fcy\u00fck \u00fcstad\u0131n ad\u0131n\u0131n bir zirveye verilmesi olsa gerek. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, K\u0131rg\u0131zistan s\u0131n\u0131r\u0131ndaki da\u011fl\u0131k b\u00f6lgede bir zirve \u0130bn-i Sina Tepesi ad\u0131yla an\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>21 Haziran 1037\u2019de, \u0130ran&#8217;\u0131n Hamedan kentinde, 57 ya\u015f\u0131nda ge\u00e7irdi\u011fi bir kolik ata\u011f\u0131 sonucu vefat etti.<\/p>\n\n\n\n<p>NAG\u0130HAN AGA<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kay\u0131tlara g\u00f6re 980-1037 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f \u0130bn-i Sina, sadece 57 y\u0131l s\u00fcren \u00f6mr\u00fcn\u00fcn hen\u00fcz yar\u0131s\u0131na bile ula\u015fmam\u0131\u015fken \u201cd\u00f6nemin en iyi hekimi\u201d \u00fcnvan\u0131na kavu\u015fmu\u015ftur. \u0130sl\u00e2m d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ve d\u00fcnya tarihinin en b\u00fcy\u00fck filozoflar\u0131ndan, hekimlerinden ve bilim insanlar\u0131ndan biridir. (Avicenna olarak bilinir).&nbsp; Tam ad\u0131 Eb\u00fb Ali el-H\u00fcseyin ibn Abdullah ibn Sina\u2019d\u0131r. Orta \u00c7a\u011f boyunca hem Do\u011fu\u2019da hem Bat\u0131\u2019da<\/p>\n<div class=\"read-more\"><a href=\"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/tr\/hekimlerin-oncusu-ibn-i-sina\/\" title=\"Read More\">Read More<\/a><\/div>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":11386,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[94,88],"tags":[],"class_list":{"0":"post-11385","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-fotograflar","8":"category-haberler"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11385"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11385"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11385\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11387,"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11385\/revisions\/11387"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11386"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11385"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11385"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11385"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}