{"id":11574,"date":"2026-03-16T11:31:34","date_gmt":"2026-03-16T11:31:34","guid":{"rendered":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/?p=11574"},"modified":"2026-03-16T11:31:43","modified_gmt":"2026-03-16T11:31:43","slug":"pusula-dergisi-subat-2026-sayisi-ozgun-bolum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/tr\/pusula-dergisi-subat-2026-sayisi-ozgun-bolum\/","title":{"rendered":"PUSULA DERG\u0130S\u0130 \u015eUBAT 2026 SAYISI- \u00d6ZG\u00dcN B\u00d6L\u00dcM"},"content":{"rendered":"\n

PARMAK \u0130Z\u0130: B\u0130Z\u0130 B\u0130Z YAPAN DETAY<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Parmak izi, parmak u\u00e7lar\u0131ndaki deri k\u0131vr\u0131mlar\u0131n\u0131n (papil) olu\u015fturdu\u011fu, her insanda e\u015fsiz, \u00f6m\u00fcr boyu de\u011fi\u015fmeyen ve dokunulan y\u00fczeylerde ter\/ya\u011f bezleri sayesinde b\u0131rak\u0131lan kal\u0131c\u0131 izlerdir. Bu izler, her bireyde farkl\u0131 bir desen olu\u015fturur ve ya\u015fam boyunca de\u011fi\u015fmez. Parmak izlerinin en belirgin \u00f6zelli\u011fi, do\u011fu\u015ftan itibaren sabit kalmalar\u0131 ve her bireyde farkl\u0131 olmalar\u0131d\u0131r.Hatta insan\u0131n her bir parma\u011f\u0131n\u0131n izi di\u011ferinden farkl\u0131d\u0131r.Bu nedenle parmaklardaki deri zarar g\u00f6rse bile parmak izi de\u011fi\u015fmez.Deri soyulsa bile iz ayn\u0131 \u015fekilde yeniden olu\u015fur.Bu \u00f6zellik, parmak izini en g\u00fcvenilir kimlik belirleyicisi yapar.<\/p>\n\n\n\n

Bir insan\u0131n parmak izleri ana rahmindeyken olu\u015fur.Gebeli\u011fin 10.haftas\u0131 civar\u0131nda ba\u015flayan s\u00fcre\u00e7 16-17. hafta civar\u0131nda tamamlan\u0131r. Parmak izini olu\u015fturan k\u0131vr\u0131mlar, d\u0131\u015f deri alt\u0131ndaki papilalar\u0131n \u015feklinin y\u00fczeye yans\u0131mas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kar.Parmak izlerinin \u015feklini belirleyen, derinin en d\u0131\u015f katman\u0131 olan epidermis ile daha i\u00e7teki katman olan dermis aras\u0131ndaki etkile\u015fimdir ve bu etkile\u015fimi belirleyen pek \u00e7ok etken vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin kan bas\u0131nc\u0131, kandaki oksijen miktar\u0131, hormon seviyeleri, parmaklar ile amniyotik s\u0131v\u0131 aras\u0131ndaki etkile\u015fim ve fet\u00fcs\u00fcn rahim i\u00e7indeki hareketleri bu etkenlerden baz\u0131lar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Parmak izi ilmek, kemer ve helezonu and\u0131ran bi\u00e7imlerde \u00fc\u00e7 \u015fekilde bulunmaktad\u0131r.Bu bi\u00e7imler, 30 tane ufak ayr\u0131nt\u0131yla birbirinden ayr\u0131l\u0131r ve hi\u00e7 kimsenin parmak izi bu ufak ayr\u0131nt\u0131lar sebebiyle benzerlik g\u00f6stermez.Bu farkl\u0131l\u0131klar\u0131n say\u0131s\u0131 ve parmak \u00fczerindeki yerleri ki\u015filere g\u00f6re de\u011fi\u015fiklik g\u00f6sterir.Bu \u00f6zellik insan do\u011fmadan \u00f6nce genetik olarak olu\u015fmaktad\u0131r ve \u00f6lene dek de\u011fi\u015fmez.<\/p>\n\n\n\n

Parmak izi, deri alt\u0131 papillerindeki bir tabakada olu\u015fmu\u015ftur ve belli bi\u00e7im, b\u00fcy\u00fckl\u00fck ve parmak \u00fczerinde bulundu\u011fu yer itibariyle \u00e7ok karma\u015f\u0131kt\u0131r.Bu da bizlere, tek yumurta ikizi olan iki bireyin bile parmak izlerinin ayn\u0131 olamayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n

Bilim insanlar\u0131 parmak izlerini genellikle d\u00f6rt ana s\u0131n\u0131fta inceler: kavis (arch)<\/strong>, ilmek (loop)<\/strong>, sarmal (whorl)<\/strong> ve kar\u0131\u015f\u0131k (composite)<\/strong>. Her parmakta farkl\u0131 bir desen g\u00f6r\u00fclebilir ve bu kombinasyon ki\u015fiye \u00f6zel bir kimlik olu\u015fturur. Bir\u00e7ok ki\u015fi parmak izinin zamanla de\u011fi\u015febilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ancak bu do\u011fru de\u011fildir. Parmak izi yaln\u0131zca ciddi yan\u0131k gibi deri hasarlar\u0131nda ge\u00e7ici olarak kaybolabilir fakat deri yenilendi\u011finde ayn\u0131 desen yeniden olu\u015fur. Ayr\u0131ca ayn\u0131 parmak izine sahip iki insan\u0131n oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeki iddialar da bilimsel olarak kan\u0131tlanmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Parmak izimizi olu\u015fturan oluklu ve \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 deri dokusunun daha iyi tutma ve kavramaya yard\u0131mc\u0131 olma ile hassas dokunma hissine katk\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor. Parmaklardaki o \u00e7ok hafif \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 desenler ellerin motor becerilerinde \u00e7ok \u00f6nemli bir rol oynarlar. Onlar sayesinde, ince ka\u011f\u0131t sayfalar\u0131n\u0131 kolayca birbirinden ay\u0131rabilir, klavye kullanabilir, c\u00fczdan\u0131m\u0131zdan kart ve param\u0131z\u0131 \u00e7\u0131karabilir, piyano ya da gitar \u00e7alabiliriz.<\/p>\n\n\n\n

Parmak izi sisteminin bulunu\u015fu \u00e7ok eski tarihlere dayan\u0131r, fakat bu izden istifade etmek olduk\u00e7a yenidir.Eski literat\u00fcrde parmak izi konusunda baz\u0131 kay\u0131tlar varsa da bu kay\u0131tlarda parmak izinin kullan\u0131lmas\u0131 hus\u00fbsunda herhangi bir bilgiye rastlanmamaktad\u0131r. Parmak izi tespitinin tarihi olduk\u00e7a yenidir. \u0130lk olarak parmak izi tespiti 1880 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.Bu tarihte \u0130ngiliz ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar Henry Faults ile William Jamesc Herschel Nature dergisinde parmak izi ile ilgili ilk akademik ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 yay\u0131nlam\u0131\u015flard\u0131r.Bu bilginler \u00f6nceleri pi\u015fmi\u015f \u00e7\u00f6mleklerdeki parmak izleriyle ve matbaa m\u00fcrekkebiyle parmak izi alma metoduyla u\u011fra\u015ft\u0131lar. Bu g\u00fcn kullan\u0131lan parmak izi metodu da ayn\u0131 esasa dayan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcnk\u00fc parmak izi metodu Henry taraf\u0131ndan bulunmu\u015f oland\u0131r.\u201cHenry Sistemi\u201d <\/strong>olarak bilinen bu sisteme g\u00f6re parmak izinde, be\u015f genel bi\u00e7im kabul ediyor: Yay, fitilli yay, radyal ilmik, uhnar ilmik ve demet. Bu tipler genel olarak A,T,R,U,W harfleriyle ifade edilirler. <\/p>\n\n\n\n

Parmak izi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n geli\u015fmesi ve ki\u015fileri belirlemede yaratt\u0131\u011f\u0131 e\u015fsiz y\u00f6ntem ile bir\u00e7ok alanda fayda olu\u015fturmu\u015ftur.\u00d6zellikle, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde su\u00e7lular\u0131n bulunmas\u0131 konusunda daha iyi bir y\u00f6ntem bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek g\u00fc\u00e7 olmayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kazalar sonucu \u00f6len vatanda\u015flar\u0131n kimli\u011finin belirlenmesinde kullan\u0131lmas\u0131 da \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir avantaj sa\u011flamaktad\u0131r.Tan\u0131nmayacak \u015fekilde \u00f6l\u00fcm ya\u015fayan ki\u015filerde bile kimlik tespitinin yap\u0131labilmesi bu konuda \u00e7ok \u00f6nemli bir geli\u015fme olarak bilinmektedir.\u00c7\u00fcnk\u00fc  bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar g\u00f6stermi\u015ftir ki  parmak izi kimlik tespitinde kesin delildir.Ayr\u0131ca imza atamayan ve okuma yazma bilmeyen ki\u015filer i\u00e7in de imza niteli\u011fi ta\u015f\u0131maktad\u0131r ve t\u00fcm resmi i\u015flerde bu metod kullan\u0131larak, ki\u015finin parmak izinin e\u015fsizli\u011fi nedeniyle imza olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Parmak izleri, sadece kimlik tespiti i\u00e7in de\u011fil, ayn\u0131 zamanda t\u0131p ve biyom\u00fchendislik alanlar\u0131nda da kullan\u0131l\u0131r. \u00d6rne\u011fin, parmak izlerinin analizleri, baz\u0131 genetik hastal\u0131klar\u0131n te\u015fhisinde yard\u0131mc\u0131 olabilir.T\u0131pta parmak izi, en \u00e7ok genetik ve embriolojik geli\u015fimin bir yans\u0131mas\u0131 olarak de\u011ferlendirilir ve baz\u0131 sendromlarda destekleyici bir ipucu sa\u011flar. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, parmak izi taray\u0131c\u0131lar\u0131, cep telefonlar\u0131ndan banka kartlar\u0131na kadar bir\u00e7ok g\u00fcvenlik uygulamas\u0131nda kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Parmak izleri, her bireyde benzersiz oldu\u011fu i\u00e7in biyometrik veriler aras\u0131nda en yayg\u0131n kullan\u0131lan y\u00f6ntemdir.Biyom\u00fchendislik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, bu izlerin daha g\u00fcvenli ve taklit edilmesi imkans\u0131z \u015fekilde taranmas\u0131na odaklan\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Parmak izi, bu ba\u011flamda hem biyolojik bir kimlik belirleyici hem de yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131n m\u00fckemmelli\u011fini g\u00f6steren manevi bir delil olarak de\u011ferlendirilir.<\/p>\n\n\n\n

NAG\u0130HAN AGA<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

PARMAK \u0130Z\u0130: B\u0130Z\u0130 B\u0130Z YAPAN DETAY Parmak izi, parmak u\u00e7lar\u0131ndaki deri k\u0131vr\u0131mlar\u0131n\u0131n (papil) olu\u015fturdu\u011fu, her insanda e\u015fsiz, \u00f6m\u00fcr boyu de\u011fi\u015fmeyen ve dokunulan y\u00fczeylerde ter\/ya\u011f bezleri sayesinde b\u0131rak\u0131lan kal\u0131c\u0131 izlerdir. Bu izler, her bireyde farkl\u0131 bir desen olu\u015fturur ve ya\u015fam boyunca de\u011fi\u015fmez. Parmak izlerinin en belirgin \u00f6zelli\u011fi, do\u011fu\u015ftan itibaren sabit kalmalar\u0131 ve her bireyde farkl\u0131 olmalar\u0131d\u0131r.Hatta insan\u0131n her<\/p>\n

Read More<\/a><\/div>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":11575,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44,94,88],"tags":[],"class_list":{"0":"post-11574","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-alt-kurullar","8":"category-fotograflar","9":"category-haberler"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11574"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11574"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11574\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11576,"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11574\/revisions\/11576"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11575"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11574"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11574"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11574"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}