{"id":11640,"date":"2026-03-27T11:57:59","date_gmt":"2026-03-27T11:57:59","guid":{"rendered":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/?p=11640"},"modified":"2026-03-27T11:58:05","modified_gmt":"2026-03-27T11:58:05","slug":"pusula-dergisi-subat-2026-sayisi-genclerin-kalemi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/tr\/pusula-dergisi-subat-2026-sayisi-genclerin-kalemi\/","title":{"rendered":"PUSULA DERG\u0130S\u0130 \u015eUBAT 2026 SAYISI- GEN\u00c7LER\u0130N KALEM\u0130"},"content":{"rendered":"\n

     Felsefe ve Bilimde Ak\u0131l\u2013Kalp \u0130li\u015fkisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

     Ak\u0131l ve kalp, insan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce ve duygu d\u00fcnyas\u0131n\u0131 \u015fekillendiren iki temel unsur olarak tarih boyunca filozoflar\u0131n, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerin ve bilim insanlar\u0131n\u0131n ilgisini \u00e7ekmi\u015ftir. Ak\u0131l mant\u0131\u011f\u0131, analiz yetene\u011fini ve objektif de\u011ferlendirmeyi temsil ederken; kalp sezgiyi, duyguyu ve empatiyi simgeler. Bu iki unsurun uyum i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, bireyin hem zihinsel hem de duygusal a\u00e7\u0131dan sa\u011fl\u0131kl\u0131 kararlar alabilmesini sa\u011flar. Tarih boyunca kimi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler akl\u0131n \u00f6nceli\u011fini savunmu\u015f, kimileri ise duygular\u0131n insan\u0131 y\u00f6nlendirmede daha g\u00fcvenilir oldu\u011funu ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ancak genel kabul, ne yaln\u0131zca akl\u0131n ne de yaln\u0131zca kalbin tek ba\u015f\u0131na yeterli oldu\u011fudur.<\/p>\n\n\n\n

    Modern bilim, ak\u0131l ve kalp aras\u0131ndaki ili\u015fkinin yaln\u0131zca mecazi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, biyolojik d\u00fczeyde de g\u00fc\u00e7l\u00fc bir etkile\u015fim bulundu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r. Beyin ve kalp, sinir sistemi ve dola\u015f\u0131m sistemi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla s\u00fcrekli ileti\u015fim h\u00e2lindedir. Beyin kalp at\u0131\u015flar\u0131n\u0131 kontrol ederken, kalp de beyne geri bildirim g\u00f6ndererek sinirsel tepkileri etkiler. Kalbin kan bas\u0131nc\u0131n\u0131 ve dola\u015f\u0131m\u0131 d\u00fczenlemesi, bili\u015fsel i\u015flevlerin sa\u011fl\u0131kl\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilmesi i\u00e7in hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131r; oksijen ve besin ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n azalmas\u0131 haf\u0131za, dikkat ve karar verme s\u00fcre\u00e7lerini zay\u0131flatabilir. Stres, korku ve mutluluk gibi duygular\u0131n hem beyni hem kalbi etkilemesi, bu ili\u015fkinin duygusal boyutunu da g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serer. B\u00f6ylece kalp, yaln\u0131zca bir pompa de\u011fil, bili\u015fsel ve duygusal s\u00fcre\u00e7leri etkileyen aktif bir organ olarak de\u011ferlendirilir.<\/p>\n\n\n\n

    Ak\u0131l kavram\u0131 felsefi gelenekte geni\u015f bir anlam yelpazesine sahiptir. Yunanca logos<\/em> ve nous<\/em>, Latince ratio<\/em> ve intellectus<\/em> terimleri akl\u0131n farkl\u0131 y\u00f6nlerini ifade eder. Herakleitos logosu evrendeki d\u00fczeni sa\u011flayan ilke olarak yorumlam\u0131\u015f; Platon ve Aristoteles logosu mant\u0131\u011f\u0131n temel ifadesi olarak tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7izgiyi takip eden Farabi gibi \u0130slam filozoflar\u0131 da ak\u0131l \u00fczerine kapsaml\u0131 teoriler geli\u015ftirmi\u015ftir. B\u00f6ylece ak\u0131l, hem d\u00fc\u015f\u00fcnme hem kavrama hem de hakikati ara\u015ft\u0131rma yetisi olarak insan\u0131n en \u00f6nemli ara\u00e7lar\u0131ndan biri kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

    Kalp ise tarih boyunca yaln\u0131zca biyolojik bir organ olarak de\u011fil, ayn\u0131 zamanda insan\u0131n i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131n\u0131n merkezi olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00d6rne\u011fin Antik Yunan\u2019da Aristoteles ve takip\u00e7ileri d\u00fc\u015f\u00fcncenin ve duygunun merkezi olarak kalbi konumland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Kalp hem fiziksel hem de sembolik anlamlar\u0131yla insan\u0131n duygu, irade ve vicdan d\u00fcnyas\u0131n\u0131n oda\u011f\u0131 olarak de\u011ferlendirilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

   Hristiyan d\u00fc\u015f\u00fcncesinde ak\u0131l ve kalp aras\u0131ndaki ili\u015fki, iman ve sevgi kavramlar\u0131 etraf\u0131nda \u015fekillenir. Sevgi kalbin merkezinde yer al\u0131rken, logos Tanr\u0131\u2019n\u0131n evrene d\u00fczen veren ilahi akl\u0131 olarak yorumlan\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede rasyonalizm ve fideizm gibi yakla\u015f\u0131mlar ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Rasyonalizm, hakikatin aklen ispatlanmas\u0131 gerekti\u011fini savunurken; ele\u015ftirel rasyonalizm bilgilerin s\u00fcrekli sorgulanmas\u0131 gerekti\u011fini vurgular. Fideizm ise hakikatin ak\u0131ldan ziyade iman yoluyla kavranabilece\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

    \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesinde ise kalp ve ak\u0131l birbirini tamamlayan iki unsur olarak ele al\u0131n\u0131r. Kalp hem biyolojik hem de manevi anlamlar ta\u015f\u0131rken; ak\u0131l kavrama, d\u00fc\u015f\u00fcnme ve anlama yetisi olarak tan\u0131mlan\u0131r. Kur\u2019an\u2019da ak\u0131l \u00e7o\u011funlukla fiil olarak ge\u00e7er ve insan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnmesi, anlamas\u0131, kavramas\u0131 te\u015fvik edilir. Ak\u0131l, kalp ve duyular birlikte \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131nda do\u011fru bilgiye ula\u015f\u0131labilece\u011fi vurgulan\u0131r. K\u00f6r teslimiyet ve d\u00fc\u015f\u00fcnmeden hareket etmek reddedilir.<\/p>\n\n\n\n

   \u0130slam\u00ee d\u00fc\u015f\u00fcnce gelene\u011finde iman, kalp ile tasdik ve dil ile ikrar olarak tan\u0131mlan\u0131r.Ebu Hanife\u2019ye g\u00f6re bir sonucun do\u011frulu\u011funa karar vermek i\u00e7in ak\u0131l ile d\u00fc\u015f\u00fcnmek ve bunu kalp ile tasdik etmek etmektir. Gazali ise marifet kavram\u0131n\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131kararak, insan\u0131n hakikate ula\u015fabilmesi i\u00e7in akl\u0131n yan\u0131nda, kalben de hissedebilmesi gerekti\u011fini belirtir. Bu nedenle nefsin k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden ar\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00f6nemlidir. B\u00f6ylece \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesinde ak\u0131l ve kalp, hakikate ula\u015fma s\u00fcrecinde birbirini tamamlayan iki temel unsur olarak de\u011ferlendirilir.<\/p>\n\n\n\n

     Sonu\u00e7 olarak, ak\u0131l ve kalp aras\u0131ndaki ili\u015fki hem felsefi hem biyolojik hem de teolojik geleneklerde insan\u0131n kendini ve d\u00fcnyay\u0131 anlamas\u0131nda temel bir eksen olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ak\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi, sorgulamay\u0131 ve hakikati ara\u015ft\u0131rmay\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131larken; kalp sezgiyi, duyguyu ve inanc\u0131 besleyen bir merkez olarak insan\u0131n i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 \u015fekillendirir. Bu iki unsurun birbirini d\u0131\u015flayan de\u011fil, tamamlayan y\u00f6nleri oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, insan\u0131n hem bireysel hem toplumsal ya\u015fam\u0131nda dengeyi sa\u011flayan \u015feyin ak\u0131l ile kalbin uyumlu birlikteli\u011fi oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Yazarlar: Azra HASEK\u0130, K\u00fcbra KARA YUSUF, Melike NUR\u0130<\/p>\n\n\n\n

Not: \u201cD\u00fc\u015f\u00fcnce Tarihinde \u0130nanc\u0131n Rasyonelli\u011fi Ba\u011flam\u0131nda Ak\u0131l-Kalp \u0130li\u015fkisi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 y\u00fcksek lisans tezinden yararlanarak haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

     Felsefe ve Bilimde Ak\u0131l\u2013Kalp \u0130li\u015fkisi      Ak\u0131l ve kalp, insan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce ve duygu d\u00fcnyas\u0131n\u0131 \u015fekillendiren iki temel unsur olarak tarih boyunca filozoflar\u0131n, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerin ve bilim insanlar\u0131n\u0131n ilgisini \u00e7ekmi\u015ftir. Ak\u0131l mant\u0131\u011f\u0131, analiz yetene\u011fini ve objektif de\u011ferlendirmeyi temsil ederken; kalp sezgiyi, duyguyu ve empatiyi simgeler. Bu iki unsurun uyum i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, bireyin hem zihinsel hem de<\/p>\n

Read More<\/a><\/div>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":11641,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44,94,88],"tags":[],"class_list":{"0":"post-11640","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-alt-kurullar","8":"category-fotograflar","9":"category-haberler"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11640"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11640"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11640\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11642,"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11640\/revisions\/11642"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11641"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11640"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11640"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11640"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}