{"id":12647,"date":"2026-09-30T09:07:32","date_gmt":"2026-09-30T09:07:32","guid":{"rendered":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/?p=12647"},"modified":"2026-09-30T09:07:38","modified_gmt":"2026-09-30T09:07:38","slug":"pusula-dergisi-agustos-2026-sayisi-tarihten-izler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/tr\/pusula-dergisi-agustos-2026-sayisi-tarihten-izler\/","title":{"rendered":"PUSULA DERG\u0130S\u0130 A\u011eUSTOS 2026 SAYISI- TAR\u0130HTEN \u0130ZLER"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Tarihin Derinliklerinde \u0130stanbul ve<\/strong><strong>G\u00fcm\u00fclcine&#8217;nin Kader Birli\u011fi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">&nbsp;<\/h1>\n\n\n\n<p>\u200bTrakya co\u011frafyas\u0131, tarih boyunca \u0130mparatorluklar \u015fehri \u0130stanbul\u2019un bat\u0131daki ilk kalkan\u0131, Avrupa\u2019ya a\u00e7\u0131lan kap\u0131s\u0131 ve jeopolitik ikizi olmu\u015ftur. \u0130stanbul\u2019un kaderi ne zaman b\u00fcy\u00fck bir k\u0131r\u0131lmayla de\u011fi\u015fse, bu de\u011fi\u015fimin art\u00e7\u0131 sars\u0131nt\u0131lar\u0131 do\u011frudan Trakya topraklar\u0131nda, \u00f6zellikle de Rodoplar ile Ege k\u0131y\u0131lar\u0131 aras\u0131ndaki stratejik ge\u00e7itlerde hissedilmi\u015ftir. Gerek Roma ve Do\u011fu Roma d\u00f6nemlerinde ba\u015fkenti koruyan g\u00fcvenlik hatlar\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olmas\u0131yla gerekse Via Egnatia gibi kadim ticaret ve askeri hatlar \u00fczerinde bulunmas\u0131yla b\u00f6lgemiz \u0130stanbul\u2019un huzuru ve bek\u00e2s\u0131 i\u00e7in her daim hayati bir \u00f6nem ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><strong>Bir Do\u011fu Roma S\u0131\u011f\u0131na\u011f\u0131 Ircanhisar(Gratini) Kalesi<\/strong><\/h1>\n\n\n\n<p>\u200bRodop da\u011flar\u0131n\u0131n g\u00fcney eteklerinde, ovan\u0131n bitti\u011fi ve engebeli kayal\u0131klar\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 stratejik bir tepede y\u00fckselen <strong>&nbsp;Ircanhisar Kalesi (Gratianoupolis)<\/strong>, Bat\u0131 Trakya\u2019n\u0131n orta \u00e7a\u011f ser\u00fcvenini en yal\u0131n haliyle \u00f6zetleyen tarihi yap\u0131lardan biridir. \u0130mparator I. Gratianus d\u00f6neminde (4. y\u00fczy\u0131l sonlar\u0131) Do\u011fu Roma\u2019n\u0131n kuzey s\u0131n\u0131r hatt\u0131n\u0131 ve ova ge\u00e7itlerini denetlemek amac\u0131yla kurulan bu garnizon kenti, y\u00fczy\u0131llar boyunca b\u00f6lgesinin kaderini tayin eden k\u0131r\u0131lma noktalar\u0131na sahne olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Ircanhisar Kalesinin g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ula\u015fan kal\u0131nt\u0131lar\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>KALEN\u0130N TAR\u0130HTEK\u0130 \u00d6NEM\u0130<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u200b1204 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul\u2019un IV. Ha\u00e7l\u0131 Seferi ordular\u0131 taraf\u0131ndan i\u015fgal edilip ya\u011fmalanmas\u0131, Trakya co\u011frafyas\u0131nda derin bir siyasi kaos yaratt\u0131. Ba\u015fkentin d\u00fc\u015fmesinin ard\u0131ndan Trakya\u2019ya yay\u0131lan Ha\u00e7l\u0131 birliklerinin hedefinde, antik <em>Via Egnatia<\/em> yolu \u00fczerinde bulunan, d\u00f6nemin b\u00f6lgedeki en \u00f6nemli idari, askeri ve dini merkezi <strong>Mosynopolis (Maximianopolis)<\/strong> vard\u0131. \u015eehir, Ha\u00e7l\u0131 sald\u0131r\u0131lar\u0131yla a\u011f\u0131r bir y\u0131k\u0131ma u\u011frad\u0131 ve bir daha belini do\u011frultamad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>\u200bYa\u015fanan y\u0131k\u0131m o kadar b\u00fcy\u00fckt\u00fc ki, tarih kitaplar\u0131n\u0131n kuru sat\u0131rlar\u0131nda kalmayarak b\u00f6lge halk\u0131n\u0131n s\u00f6zl\u00fc k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde mistik bir \u015fehir efsanesine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Mesele sadece surlar\u0131n ard\u0131ndaki ordular de\u011fildi; halk aras\u0131ndaki anlat\u0131ya g\u00f6re, Mosynopolis\u2019in sonunu getiren ordular de\u011fil, insanlar\u0131n kibriydi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u200bEfsaneye g\u00f6re g\u00fcn\u00fcn birinde kente \u00fcst\u00fc ba\u015f\u0131 peri\u015fan, kimsesiz bir dilenci \u00e7\u0131kagelir. Sokak sokak gezip bir lokma ekmek, s\u0131cak bir tebess\u00fcm arayan bu garibana ne yaz\u0131k ki kentin gururlu ve zengin ahalisi s\u0131rt\u0131n\u0131 d\u00f6ner; kimse onunla ilgilenmez, kap\u0131lar birer birer y\u00fcz\u00fcne kapan\u0131r. Yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve merhametsizli\u011fi iliklerine kadar hisseden dilenci, \u015fehri terk ederken arkas\u0131na d\u00f6n\u00fcp a\u011f\u0131r bir beddua okur. K\u0131sa s\u00fcre sonra kentin alt\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcne gelmesi, surlar\u0131n\u0131n y\u0131k\u0131l\u0131p yok olu\u015fa s\u00fcr\u00fcklenmesi halk haf\u0131zas\u0131nda i\u015fte bu merhametsizlik ve o u\u011fursuz beddua ile ba\u011fda\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Tarihsel Ha\u00e7l\u0131 k\u0131y\u0131m\u0131 ile bu mistik efsane birle\u015ferek Mosynopolis\u2019i Trakya\u2019n\u0131n h\u00fcz\u00fcnl\u00fc bir efsane kentine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>\u200b<\/p>\n\n\n\n<p><em>Mosynopolis (Maximianopolis) kentinin g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ula\u015fan kal\u0131nt\u0131lar\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Oysa efsanenin ard\u0131nda ya\u015fanan ger\u00e7eklik asl\u0131nda bir yeniden toparlanma \u00e7abas\u0131yd\u0131. Mosynopolis\u2019teki y\u0131k\u0131mdan ve k\u0131y\u0131mdan sa\u011f kurtulabilen kent halk\u0131, zenginlik ve ihti\u015fam\u0131 geride b\u0131rakarak daha korunakl\u0131 ve savunmas\u0131 kolay bir s\u0131\u011f\u0131nak aray\u0131\u015f\u0131yla kuzeydeki da\u011f eteklerine, Ircanhisar Kalesi\u2019ne s\u0131\u011f\u0131nd\u0131. Oval\u0131k alandaki a\u00e7\u0131k kentlerin aksine, y\u00fcksek bir tepe \u00fczerine in\u015fa edilmi\u015f olan Ircanhisar, s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar i\u00e7in do\u011fal bir kale g\u00f6revi g\u00f6rd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130stanbul ve Trakya b\u00f6lgesindeki Ha\u00e7l\u0131 Ordular\u0131n\u0131n sald\u0131r\u0131lar\u0131yla olu\u015fankitlesel n\u00fcfus ak\u0131n\u0131yla birlikte Ircanhisar stratejik bir merkez haline geldi. Sadece asker\u00ee bir g\u00f6zetleme kulesi ve garnizon olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p b\u00f6lgenin ana s\u0131\u011f\u0131nak kentine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Ayr\u0131ca kale 14. y\u00fczy\u0131l Bizans i\u00e7 sava\u015flar\u0131n\u0131n kilit \u00fcss\u00fc oldu. Taht kavgalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda \u0130mparator VI. Ioannes Kantakouzenos gibi \u00f6nemli fig\u00fcrlerin asker\u00ee operasyonlar\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc ve s\u0131\u011f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 m\u00fcstahkem bir nokta konumuna y\u00fckseldi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Osmanl\u0131 D\u00f6nemi ve B\u00f6lgesel Dengelerin De\u011fi\u015fimi: G\u00fcm\u00fclcine\u2019nin Y\u00fckseli\u015fi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u200b14. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda Trakya\u2019n\u0131n Osmanl\u0131 Devleti taraf\u0131ndan fethedilmesi, Rodop b\u00f6lgesindeki kentsel hiyerar\u015fiyi bir kez daha de\u011fi\u015ftirdi. Bar\u0131\u015f ortam\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 ve ticaret yollar\u0131n\u0131n g\u00fcvenli\u011fe kavu\u015fmas\u0131yla birlikte, da\u011f eteklerindeki savunma odakl\u0131 kalelerin asker\u00ee gereksinimi azald\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>\u200bOsmanl\u0131 y\u00f6netimi alt\u0131nda, d\u00fczl\u00fckte ve ana ula\u015f\u0131m akslar\u0131n\u0131n merkezinde yer alan G\u00fcm\u00fclcine h\u0131zla geli\u015fmeye ba\u015flad\u0131. \u0130dari, ticari ve k\u00fclt\u00fcrel yat\u0131r\u0131mlar\u0131n buraya kayd\u0131r\u0131lmas\u0131yla G\u00fcm\u00fclcine, Rodop ilinin yeni ve kal\u0131c\u0131 merkezi haline gelirken; Ircanhisar asker\u00ee i\u015flevini tamamlayarak tarihin sessiz tan\u0131\u011f\u0131 olan unutulmu\u015f bir mirasa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonu\u00e7 olarak, unutulmu\u015f birer ta\u015f y\u0131\u011f\u0131n\u0131 gibi duran b\u00f6lgemizdeki surlar, asl\u0131nda sadece ge\u00e7mi\u015fin de\u011fil, bug\u00fcnk\u00fc toplumsal huzurun da harc\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131r. Trakya insan\u0131n\u0131n derin haf\u0131zas\u0131nda ya\u015fayan ortak ac\u0131lar, zamanla birbirine sar\u0131lman\u0131n ve topra\u011fa k\u00f6k salman\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fc temeli haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tarihin Derinliklerinde \u0130stanbul veG\u00fcm\u00fclcine&#8217;nin Kader Birli\u011fi &nbsp; \u200bTrakya co\u011frafyas\u0131, tarih boyunca \u0130mparatorluklar \u015fehri \u0130stanbul\u2019un bat\u0131daki ilk kalkan\u0131, Avrupa\u2019ya a\u00e7\u0131lan kap\u0131s\u0131 ve jeopolitik ikizi olmu\u015ftur. \u0130stanbul\u2019un kaderi ne zaman b\u00fcy\u00fck bir k\u0131r\u0131lmayla de\u011fi\u015fse, bu de\u011fi\u015fimin art\u00e7\u0131 sars\u0131nt\u0131lar\u0131 do\u011frudan Trakya topraklar\u0131nda, \u00f6zellikle de Rodoplar ile Ege k\u0131y\u0131lar\u0131 aras\u0131ndaki stratejik ge\u00e7itlerde hissedilmi\u015ftir. Gerek Roma ve Do\u011fu Roma d\u00f6nemlerinde<\/p>\n<div class=\"read-more\"><a href=\"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/tr\/pusula-dergisi-agustos-2026-sayisi-tarihten-izler\/\" title=\"Read More\">Read More<\/a><\/div>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":12346,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44,94,88],"tags":[],"class_list":{"0":"post-12647","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-alt-kurullar","8":"category-fotograflar","9":"category-haberler"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12647"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12647"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12647\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12648,"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12647\/revisions\/12648"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12346"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12647"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12647"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12647"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}