{"id":12727,"date":"2026-11-09T11:47:42","date_gmt":"2026-11-09T11:47:42","guid":{"rendered":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/?p=12727"},"modified":"2026-11-09T11:47:48","modified_gmt":"2026-11-09T11:47:48","slug":"pusula-dergisi-ekim-2026-sayisi-beslenme-bilimi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.btaytd.org\/web\/tr\/pusula-dergisi-ekim-2026-sayisi-beslenme-bilimi\/","title":{"rendered":"PUSULA DERG\u0130S\u0130 EK\u0130M 2026 SAYISI-BESLENME B\u0130L\u0130M\u0130"},"content":{"rendered":"\n

0-1 YA\u015e D\u00d6NEM\u0130NDE BESLENME:  ANNE – \u00c7OCUK BESLENMES\u0130 SER\u0130S\u0130 \u2013 4<\/strong><\/p>\n\n\n\n

M\u0130N\u0130K GURMELER\u0130N M\u0130N\u0130K LOKMALARI \u0130LE HAYATA ATILAN B\u00dcY\u00dcK ADIMLAR<\/strong><\/p>\n\n\n\n

   Ya\u015fam\u0131n ilk y\u0131l\u0131, insan hayat\u0131n\u0131n en h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcme ve geli\u015fme d\u00f6nemlerinden biridir. Bu s\u00fcre\u00e7te bebe\u011fin beslenmesi yaln\u0131zca fiziksel b\u00fcy\u00fcmesini de\u011fil; beyin geli\u015fimini, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemini ve ilerleyen ya\u015flarda olu\u015facak beslenme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 da etkiler. Bu nedenle 0\u20131 ya\u015f d\u00f6neminde beslenmenin bebe\u011fin ya\u015f\u0131na, geli\u015fim d\u00fczeyine ve bireysel ihtiya\u00e7lar\u0131na uygun \u015fekilde d\u00fczenlenmesi b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u0130lk Alt\u0131 Ay\u0131n Vazge\u00e7ilmezi: Bebe\u011fin \u0130lk ve En De\u011ferli Besini Anne S\u00fct\u00fc<\/strong><\/p>\n\n\n\n

   Anne s\u00fct\u00fc, bebe\u011fin ilk alt\u0131 ay\u0131ndaki beslenme ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in en uygun besindir. Bebe\u011fin ya\u015f\u0131na ve ihtiya\u00e7lar\u0131na uyum sa\u011flayan, besin \u00f6\u011feleri bak\u0131m\u0131ndan zengin, canl\u0131 biyolojik bile\u015fenler i\u00e7eren \u00f6zel bir besindir. Protein, ya\u011f, karbonhidrat, vitaminler ve minerallerin yan\u0131 s\u0131ra ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemini destekleyen \u00e7e\u015fitli bile\u015fenler de i\u00e7erir. \u0130lk g\u00fcnlerde gelen, sar\u0131ms\u0131 renkte ve yo\u011fun k\u0131vaml\u0131 s\u00fct olan kolostrum, halk aras\u0131nda \u201cilk s\u00fct\u201d olarak bilinir. Az miktarda gelmesine ra\u011fmen bebe\u011fin ihtiya\u00e7lar\u0131na uygun bile\u015fenler ta\u015f\u0131r ve ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k deste\u011fi sa\u011flar. Anne s\u00fct\u00fcyle beslenme, bebe\u011fin sa\u011fl\u0131kl\u0131 b\u00fcy\u00fcme ve geli\u015fimini destekler, enfeksiyonlara kar\u015f\u0131 koruma sa\u011flar ve anne ile bebek aras\u0131ndaki duygusal ba\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7lendirir. D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc, do\u011fumdan sonraki ilk saat i\u00e7inde emzirmeye ba\u015flanmas\u0131n\u0131 ve ilk alt\u0131 ay boyunca yaln\u0131zca anne s\u00fct\u00fcyle beslenmeyi, alt\u0131nc\u0131 aydan itibaren ise uygun tamamlay\u0131c\u0131 besinlere ba\u015flanmas\u0131n\u0131 ve emzirmenin iki ya\u015f\u0131na kadar veya daha uzun s\u00fcre s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesini \u00f6nerir.  Bu d\u00f6nemde, doktor taraf\u0131ndan gerekli g\u00f6r\u00fclmedik\u00e7e su d\u00e2hil ba\u015fka yiyecek veya i\u00e7eceklere ihtiya\u00e7 duyulmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc anne s\u00fct\u00fcn\u00fcn yakla\u015f\u0131k %90\u2019\u0131 su oldu\u011fundan, bebek anne s\u00fct\u00fcnden bu ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamaktad\u0131r. E\u011fer, ishal gibi mutlaka su verilmesi gereken bir durum s\u00f6z konusuysa, kaynam\u0131\u015f ve sonra so\u011futulmu\u015f su verilmelidir. Anne s\u00fct\u00fcyle beslenmenin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 veya yeterli olmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda, bebe\u011fin ya\u015f\u0131na ve ihtiya\u00e7lar\u0131na uygun bebek form\u00fclleri sa\u011fl\u0131k profesyonelinin \u00f6nerisi do\u011frultusunda kullan\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n

Alt\u0131nc\u0131 Ay: Ek G\u0131dayla Yepyeni Bir Ke\u015fif D\u00f6nemi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

   Bebekler, yakla\u015f\u0131k alt\u0131nc\u0131 aydan itibaren anne s\u00fct\u00fcne ek olarak farkl\u0131 besinlere ihtiya\u00e7 duymaya ba\u015flar. Anne s\u00fct\u00fc veya form\u00fcl s\u00fct tek ba\u015f\u0131na b\u00fct\u00fcn ihtiya\u00e7lar\u0131 kar\u015f\u0131lamayabilir. Bu nedenle tamamlay\u0131c\u0131 beslenme ba\u015flar. Ancak ek g\u0131daya ba\u015flamak, s\u00fct beslenmesini bir anda b\u0131rakmak anlam\u0131na gelmez. Anne s\u00fct\u00fc veya form\u00fcl mama, ilk y\u0131l boyunca beslenmenin \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 olmaya devam eder. Ek g\u0131daya ba\u015flamadan \u00f6nce bebe\u011fin ba\u015f\u0131n\u0131 dik tutabilmesi, destekle oturabilmesi, yiyeceklere uzan\u0131p a\u011fz\u0131na g\u00f6t\u00fcrebilmesi ve yiyece\u011fi diliyle s\u00fcrekli d\u0131\u015far\u0131 itmek yerine yutabilmesi gibi geli\u015fimsel i\u015faretler de\u011ferlendirilmelidir. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta az miktarda besin sunulabilir. Bebe\u011fin yeni tatlara ve k\u0131vamlar\u0131na al\u0131\u015fmas\u0131 zaman alabilir. \u0130lk g\u00fcnlerde t\u00fcketilen miktardan \u00e7ok, bebe\u011fin besinlerle tan\u0131\u015fmas\u0131 ve beslenme becerilerini geli\u015ftirmesi \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n

   Ek g\u0131daya ba\u015flarken tek bir zorunlu besin s\u0131ras\u0131 yoktur. \u00d6nemli olan, farkl\u0131 besin gruplar\u0131n\u0131 uygun k\u0131vamda sunup beslenmesinde \u00e7e\u015fitlilik sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. \u0130lk a\u015famada sebze ve meyvelerin yan\u0131nda \u00f6zellikle demir i\u00e7eren besinlere yer verilmesi \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bebe\u011fin do\u011fumda sahip oldu\u011fu demir depolar\u0131 zamanla azal\u0131r ve demir, beyin geli\u015fimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan kritik bir mineraldir. Et, yumurta ve uygun \u015fekilde haz\u0131rlanm\u0131\u015f baklagiller bu a\u00e7\u0131dan de\u011ferlendirilebilir.  Besinlerin k\u0131vam\u0131 bebe\u011fin geli\u015fimine g\u00f6re kademeli olarak art\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta ezilmi\u015f veya p\u00fcre h\u00e2lindeki besinler tercih edilebilir; zamanla \u00e7atalla ezilmi\u015f, yumu\u015fak taneli ve bebe\u011fin kendi kendine tutabilece\u011fi uygun yiyeceklere ge\u00e7ilebilir. Besinleri uzun s\u00fcre tamamen p\u00fcr\u00fczs\u00fcz p\u00fcre \u015feklinde sunmak yerine, bebe\u011fin becerileri geli\u015ftik\u00e7e farkl\u0131 dokularla tan\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 desteklemek \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n

6\u20138 ay:<\/strong> Bebe\u011fe g\u00fcnde 2\u20133 kez tamamlay\u0131c\u0131 besin sunulabilir. Yumu\u015fak, ezilmi\u015f ve besin de\u011feri y\u00fcksek yiyeceklerle ba\u015flan\u0131r. Anne s\u00fct\u00fc veya form\u00fcl beslenme s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Bu aylarda bebekler yaln\u0131zca besinlerin tad\u0131n\u0131 de\u011fil, dokular\u0131n\u0131 da \u00f6\u011frenir.<\/p>\n\n\n\n

9\u201311 ay:<\/strong> \u00d6\u011f\u00fcnler genellikle g\u00fcnde 3\u20134 kez olacak \u015fekilde art\u0131r\u0131labilir. Bebe\u011fin geli\u015fimine uygun k\u00fc\u00e7\u00fck ve yumu\u015fak par\u00e7alarla kendi kendine beslenmesi desteklenebilir. Gereksinime g\u00f6re besleyici ara \u00f6\u011f\u00fcnler de sunulabilir.<\/p>\n\n\n\n

12. ay:<\/strong> Bebek, ya\u015f\u0131na ve \u00e7i\u011fneme-yutma becerilerine uygun \u015fekilde aile sofras\u0131ndaki \u00e7e\u015fitli besinlerle daha fazla tan\u0131\u015fabilir. Uygun oturma pozisyonunda ve g\u00f6zetim alt\u0131nda, kendi eliyle tutabilece\u011fi yumu\u015fak parmak g\u0131dalarla tan\u0131\u015fabilir. Bu d\u00f6nemde bebe\u011fin ellerini kullanmas\u0131, yiyecekleri kavramas\u0131 ve a\u011fz\u0131na g\u00f6t\u00fcrmesi motor becerilerini geli\u015ftirmesine yard\u0131mc\u0131 olur. Besinlerin g\u00fcvenli k\u0131vamda haz\u0131rlanmas\u0131, yani kolayca ezilebildi\u011finden ve bo\u011fulma riski olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131ndan emin olunmas\u0131 ve anne s\u00fct\u00fc ile beslenmenin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n

Bir bebe\u011fin bir \u00f6\u011f\u00fcnde \u00e7ok yemesi, di\u011ferinde az yemesi ola\u011fand\u0131r. \u00d6nemli olan genel beslenmesinin zaman i\u00e7inde nas\u0131l seyretti\u011fidir. Tamamlay\u0131c\u0131 beslenmede ama\u00e7, yaln\u0131zca bebe\u011fi doyurmak de\u011fil, ihtiya\u00e7 duydu\u011fu besin \u00f6\u011felerini farkl\u0131 kaynaklardan almas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Bu y\u00fczden Bebeklerin beslenmesinde yaln\u0131zca kaloriye de\u011fil, besin yo\u011funlu\u011funa da dikkat edilmelidir. K\u00fc\u00e7\u00fck porsiyonlarda bile demir, protein ve di\u011fer gerekli besin \u00f6\u011felerini sa\u011flayan yiyecekler tercih edilmelidir. Bebe\u011finizin ilk y\u0131l\u0131, her lokman\u0131n yeni bir deneyim oldu\u011fu \u00f6zel bir d\u00f6nemdir. Bazen bebe\u011finiz yeni bir besini ilk denemede reddedebilir. Bu, o besini hi\u00e7 sevmeyece\u011fi anlam\u0131na gelmez. Ayn\u0131 yiyece\u011fin farkl\u0131 zamanlarda, farkl\u0131 k\u0131vam ve sunumlarla tekrar teklif edilmesi kabul\u00fcn\u00fc art\u0131rabilir. Yemek zaman\u0131 bir yar\u0131\u015f de\u011fil, \u00f6\u011frenme s\u00fcrecidir. Bazen sebze p\u00fcresi heyecanla yenir, bazen ka\u015f\u0131k geri \u00e7evrilir; bazen de b\u00fct\u00fcn \u00f6\u011f\u00fcn, yiyecekleri tan\u0131makla ge\u00e7er. Bu s\u00fcre\u00e7te \u00f6nemli olan bebe\u011fin geli\u015fimini izlemek ve onun sinyallerine sayg\u0131 g\u00f6stermektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc sa\u011fl\u0131kl\u0131 beslenme, yaln\u0131zca ne yedi\u011fimizle de\u011fil, yemekle nas\u0131l bir ili\u015fki kurdu\u011fumuzla da ilgilidir.<\/p>\n\n\n\n

D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019ne G\u00f6re Aydan Aya Uygun Ek G\u0131daya Ge\u00e7i\u015f Tablosu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bebe\u011fin ya\u015f\u0131<\/strong><\/td>Verilebilecek besinler<\/strong><\/td>Uygun k\u0131vam<\/strong><\/td><\/tr>
0\u20135 ay<\/td>Anne s\u00fct\u00fc; gerekti\u011finde uygun bebek form\u00fcl\u00fc<\/td>S\u0131v\u0131<\/td><\/tr>
6. ay<\/td>Kabak, havu\u00e7, patates, brokoli, armut, elma, avokado, yo\u011furt, k\u00fc\u00e7\u00fck miktarda iyi pi\u015fmi\u015f yumurta sar\u0131s\u0131<\/td>P\u00fcr\u00fczs\u00fcz veya \u00e7atalla iyice ezilmi\u015f, ka\u015f\u0131kta duran yumu\u015fak p\u00fcre<\/td><\/tr>
7. ay<\/td>Sebze ve meyveler, tah\u0131llar, tam yumurta sar\u0131s\u0131, et, tavuk, bal\u0131k gibi demir kaynaklar\u0131<\/td>Yo\u011fun p\u00fcre, \u00e7atalla ezilmi\u015f ve hafif p\u00fct\u00fcrl\u00fc yiyecekler<\/td><\/tr>
8. ay<\/td>\u00d6nceki besinlere ek olarak farkl\u0131 tah\u0131llar, kabu\u011fu soyulmu\u015f iyi pi\u015fmi\u015f baklagiller, tuzsuz past\u00f6rize peynir<\/td>Ezilmi\u015f, yumu\u015fak p\u00fct\u00fcrl\u00fc; g\u00fcvenli yumu\u015fak parmak besinleri<\/td><\/tr>
9. ay<\/td>Aile yemeklerinden tuzsuz ve uygun haz\u0131rlanm\u0131\u015f sebze, et, tah\u0131l ve baklagiller, meyve ve yo\u011furt<\/td>\u0130nce do\u011franm\u0131\u015f, \u00e7atalla ezilmi\u015f, yumu\u015fak k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7alar<\/td><\/tr>
10. ay<\/td>Besin \u00e7e\u015fitlili\u011fi art\u0131r\u0131l\u0131r; yumurta, et, bal\u0131k, baklagil, sebze, meyve ve tah\u0131llar d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcml\u00fc sunulur<\/td>P\u00fct\u00fcrl\u00fc, yumu\u015fak k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7al\u0131; elle tutulabilir besinler<\/td><\/tr>
11. ay<\/td>Aile sofras\u0131ndan bebe\u011fe uygun haz\u0131rlanm\u0131\u015f yemekler, \u00e7e\u015fitli protein ve demir kaynaklar\u0131<\/td>Ezilmi\u015f veya k\u00fc\u00e7\u00fck do\u011franm\u0131\u015f, kolay \u00e7i\u011fnenen besinler<\/td><\/tr>
12. ay<\/td>Ailenin sa\u011fl\u0131kl\u0131 yemekleri; sebze, meyve, tah\u0131l, et, yumurta, bal\u0131k, baklagil ve past\u00f6rize s\u00fct \u00fcr\u00fcnleri<\/td>Yumu\u015fak, k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7alara ayr\u0131lm\u0131\u015f aile yeme\u011fi<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

\u0130lk Y\u0131l Uzak Durulmas\u0131 Gereken Besinler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bebek beslenmesinde baz\u0131 besin ve i\u00e7ecekler \u00f6zel dikkat gerektirir. Bebeklerin sindirim sistemleri ve yutma becerileri hen\u00fcz geli\u015fme a\u015famas\u0131ndad\u0131r. Baz\u0131 yiyecekler enfeksiyon, zehirlenme veya bo\u011fulma riski nedeniyle \u00f6zellikle sak\u0131ncal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n