DAMAT TIRAŞI
Hem kızların hem de erkeklerin hayallerini süsleyen, sevdiği kişi ile hayatlarını birleştirecekleri en önemli gün olan düğün günü hem kız hem de erkek tarafı için büyük bir heyecan ve coşku dolu bazı gelenekleri içermektedir. Gelin adayları kadar fazla olmasa da damat adaylarının da gerçekleştirdiği ve gerçekleştirirken de oldukça keyif aldığı, damat olmanın tadını çıkarttığı geleneklerden biri de damat tıraşıdır. Kıza kına yakılması, erkeğin de tıraş edilmesinin karşılığıdır. Bu iki olayın anlamı beraber bir hayat sürdürmeden önce genç çiftin hem bedenen hem de ruhen paklanması manasına gelir. Kına yakılması ve saç sakal tıraşı kültürümüzde yaygın bir gelenektir. Damat evinde düğün hazırlıkları “damat tıraşı” ile başlar. Bu gelenek, İskeçe ilinin ova bölgesindeki köylerinde canlılığını kaybetmeden uygulanıyor. Genellikle damat tıraşı için hazırlıklar sabahın erken saatlerinde başlıyor. Damat tıraşı sabahı damat, sağdıç ve damadın arkadaşları ile bir araya gelirler ve davul zurna eşliğinde köy meydanından başlayarak oynaya oynaya düğün evine öğlene doğru onları bekleyen aile büyüklerinin ellerini öperek içeriye giriş yaparlar. Düğün öncesi hazırlık süreci her iki taraf için yoğun olsa da, damat tıraşı kültürümüzde oldukça önemlidir. Damadın bahçe kapısının önünde sıraya dizilmiş olan önce anne ve babanın ellerini öpen damat ve gençler sırasıyla tüm aile büyüklerinin ellerini öperek içeriye girerler ve onlar için hazırlanmış sofrada ikramlıklardan yemek yerler tıraş saati gelene kadar dans ederler.
Bir taraftan damat tıraşına davet edilmiş olan kadın ve erkek misafirler akın akın gelmeye başlar. Düğün sahipleri, erkek misafirleri bahçenin bir tarafına oturtur ve gelen misafirler damat tıraşının saatinin gelmesini bekler, ikramlıklardan yer. Bu arada davul zurna tüm gün çalar oynamak isteyen genç kız ve erkekler oynarlar. Bahçenin diğer bir tarafına ise kadın misafirler oturtulur damat tıraşına gelen misafirler girişte damadın annesine bahşişini verir ve düğünde ikram edilen etli pilav ile helvasını yer ayranını içer. Davul zurna eşliğinde damat ve damadın arkadaşları evin balkonuna çıkar yakın akrabalar tarafından ilk önce damadın önüne geleneksel motif işlemeli önlük iğnelenir ardından arkadaşlarının sağ omuzuna beyaz mendil iliklenir böylelikle damat tıraşa hazır hale getirilir. Damadın annesi çağırılır damat annesinin elini öper ve altını önlüğüne asılır, el öptürmek isteyen aile büyükleri damada el öptürür ve hediyelerini damadın önünde asılı olan önlüğe asarlar. Büyük bir coşku ile gerçekleşen el öpme adetinin ardından damat ve arkadaşları önlü arkalı hazırlanmış sandalyelere oturtulur. Berber gerekli hazırlıklarını yaptıktan sonra damat tıraşı başlar berberin sol koluna beyaz bir bez veya havlu bağlanır ve aile büyükleri bu beze bahşiş sıkıştırır. Genelde damat evinde yapılan damat tıraşı geleneği, damadın önüne uzun beyaz bir önlük takılması ile başlar. Bu önlüğe damadın arkadaşları veya akrabaları tarafından bırakılacak para, genç çifte destek olma amacını taşımaktadır. Bilinen en usta berberin, mutlaka ustura vasıtasıyla, oyalanarak eğlenerek yaptığı tıraş esnasında, davul zurna tüm gün çalar. Tıraş bittiğinde yüzü yıkanıp parfümlenen damat, tüm arkadaş ve akrabaları ile gönlünce dans eder, eğlenir. Tıraş sona erdiğinde damadın sağdıcı ve arkadaşları tarafından giydirilmesi de yine bir gelenektir.
Batı Trakya’daki gelenekler, kültürel zenginliğin ve sosyal bağların bir yansımasıdır. Her bölge, kendine özgü gelenekleri ve kutlama şekilleriyle bu zenginliği artırmaktadır. Düğünler, törenler, gelenek ve görenekler sadece bir birleşme değil, aynı zamanda ailelerin ve toplulukların bir araya geldiği özel anlar olarak da önem taşır. Eğer Batı Trakya’da düğünlere katılma şansınız olursa, bu geleneklerin ve kutlamaların tadını çıkarmayı unutmayın!
SEHER AHMET
