Psikolog İnci Hakkı ile “Narsisizm ve Narsist Kişilik Bozukluğu ” üzerine kapsamlı bir söyleşi gerçekleştirdik. Günümüzde sıkça dile getirilen ancak çoğunlukla yalnış anlaşılan bu kişilik yapısını; belirtileri, temel özellikleri, ilişkiler üzerindeki etkileri ve başa çıkma yöntemleriyle detaylı bir şekilde konuştuk. Narsisizmin bir kişilik özelliği olarak mı değerlendirilmesi gerektiğini, yoksa hangi noktada bir kişilik bozukluğuna dönüştüğünü uzman bakış açısıyla inceledik. Konuyu daha derinlemesine ele alabilmek amacıyla bu röportajı bir yazı dizisi haline getirdik. Vermiş olduğu değerli bilgiler için İnci Hanım’a Pusula Dergisi olarak teşekkür eder, keyifli okumalar dileriz.
- İnci Hanım, sizi biraz tanıyalım. Bize kendinizden bahseder misiniz?
Tabii, Gümülcine`de doğdum. İlkokulun ilk sınıflarını Bursa Özel İnal Ertekin İlkokulu’nda okudum, sonrasında ilköğretimimi İdadiye Azınlık İlkokulu’nda tamamladım. Ortaokulu Celal Bayar Azınlık Lisesi`nde bitirdikten sonra Gümülcine II. Genel Lisesi`nden mezun oldum. Üniversite eğitimimi İstanbul`da tamamladım. Boğaziçi Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Psikoloji mezunuyum. Gümülcine`ye döndükten sonra Madde Bağımlılığına Karşı Önlem Alma Merkezi`nde (OKANA) psikolog olarak görev aldım.
Daha sonra, 3 yıl boyunca özel bir Avrupa Proğramı`nın Yaratıcı Gençlik Atölyeleri’nde Yüreklendirici Psikolog olarak çalıştım.
Evli ve 2 çocuk annesiyim.
- Röportajımızda “Narsisizm ve Narsist Kişilik Bozukluğu ” hakkında sohbet edeceğiz. Öyleyse, narsisist nedir? Kime denir ? Öncelikle bunları öğrenebilir miyiz?
Pek tabii, fakat Narsisizim`i kapsamlı bir şekilde tanımlayabilmek için öncelikle narsisizim kelimesinin kökeninin nereden geldiğine bakalım. Narsisizim kelimesinin kökeni Antik Yunan mitolojisinde kendi yansımasına aşık olan yakışıklı genç avcı Narkissos`a dayanır. Su başında kendi görüntüsüne tutulup hayran kalarak, eriyerek ölen ve nergis çiçeğine dönüşen Narkissos`un hikayesi kendini sevme ve hayranlık duyma (narcissisme) kavramlarının temelini oluşturmuştur. Bu efsane kişinin kendi imajına aşık olması, öz-hayranlık ve başkalarına duyarsızlık temalarını içerir. Dolayısıyla, Narkissos`un hikayesi bugünkü psikoloji literatürüne ilham vermiş ve “Narsisizm” teriminin doğmasına yol açmıştır.
Psikoloji biliminde, Narsisizm (özseverlik) bireyin kendine aşırı hayranlık duyması, üstünlük hissi, empati yoksunluğu, yani başkalarının duygu ve düşüncelerine değer vermeme, kendilerini başkalarının yerine koyamama ve sürekli onaylanma ihtiyacı ile tanımlanan bir kişilik yapısıdır. Temelinde derin bir özgüven kırılganlığı yatan bu durum, ilişkilerde kendi çıkarlarını ön planda tutma, kibir ve eleştiriye karşı tahammülsüzlükle karakterize edilir ve günlük yaşamı olumsuz etkileyebilir.
Narsist kime denir, nasrsist kimdir sorularına cevap vermeden önce Narsisizm in bir spektrum olduğunu belirtmek isterim.
Narsisim bir spektrumdur, yani psikolojide narsisizm artık “var ya da yok” şeklinde tek tip bir özellik olarak değil, normalden patolojik düzeye kadar uzanan bir süreklilik (spektrum) olarak ele alınır. Şöyle ki;
Sağlıklı (normal) narsisizm düzeyindeki kişi
- Kendine değer verir
- Başkalarıyla gurur duyar
- Özgüvenlidir
- Sınırlarını koruyabilir
Bu, sağlıklı benlik saygısının bir parçasıdır ve psikolojik dayanıklılığa katkı sağlar.
Yüksek ama klinik olmayan narsisizm düzeyindeki kişi;
- İlgi ve takdir ihtiyacı daha fazladır
- Eleştiriye hassas olabilir
- Zaman zaman üstünlük duygusu gösterebilir.
Ancak işlevselliği ciddi şekilde bozulmaz ve çevresine zarar vermez, ne psikolojik- duygusal ne de fiziksel olarak.
Spektrumun uç noktasında ise klinik sorunlar görülebilir çünkü Patolojik Narsisizm mevcuttur.
Bu durum psikolojide ve psikiyatride Narsistik Kişilik Bozukluğu (NKB) olarak adlandırılır.
Narsisit Kişilik Bozukluğu (NKB), bireyin aşırı öz-önem duygusu, sınırsız hayranlık arayışı, derin empati eksikliği ve üstünlük inancı ile karakterize, kronik bir ruh sağlığı durumudur. Narsistik Kişilik Bozukluğu (NKB) kişinin davranışlarının, hayatın birçok alanında (iş, aile, ilişkiler) kalıcı ve işlevselliği bozocu olmasıyla tanımlanır.
- Narsistik Kişilik Bozukluğunun Belirtileri Nelerdir? Biz bu kişileri nasıl tanırız?
Bir kişinin ruh sağlığı uzmanı tarafından Narsistik Kişilik Bozukluğu (NKB) tanısı alması için, DSM-5 (Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı) kriterlerine göre aşağıda sıralayacağımız belirtilerden en az beşini göstermesi gerekir. İlk ve en belirgin, en önemli özellik ;
- Büyüklenmecilik Duygusu: Kendini herkesten üstün görme, özel ve eşsiz olduğuna inanma, başarılarını abartma, aşırı kibir ve özel muamele bekleme.
Buna eşlik eden diğer belirtiler de şunlardır:
- Sürekli Hayranlık Beklentisi ve İhtiyacı: Çevresinden aralıksız ilgi, övgü, onay ve takdir bekleme. Bu ilgi kesildiğinde husursuzluk ve öfke duyma.
- Empati Yoksunluğu: Başkalarının duygularını anlama veya önemseme konusunda isteksizlik, kendilerini başkalarının yerine koyamama.
- Kıskançlık ve Haset: Sürekli başkalarını kıskanma veya başkalarının sürekli kendisini kıskandığına inanma.
- Eleştiriye Tahammülsüzlük ve Öfke: En ufak eleştiride bile öfkelenirler, saldırganlaşırlar.
- Manipülatif Davranışlar: Kendi amaçlarına ulaşmak ve kendi çıkarları için başkalarını kullanma, karşısındakinin sınırlarını hiçe sayma ve ilişkileri sömürme.
- Kibirli ve Küstah Davranışlar: Çevresine karşı üstten bakan, küçümseyici ve kendini beğenmiş tavır sergileme.
- Sevgi ve Güven Kapasitesinin Düşüklüğü: Gerçek anlamda kimseyi sevmezler, samimi ilişkiler kuramazlar.
- Ayrıcalıklı Olduğuna İnanma: Kendisinin özel ve eşsiz olduğuna, sadece yüksek statülü kişiler veya kurumlar tarafından anlaşılabileceğine inanma.
- Korku ve Manipülasyon: Ve son olarakta Narsisit Kişilik Bozukluğuna sahip olan kişiler korkutmaktan zevk alırlar ve bu durumda toksik narsisizim psikopatiyle benzerlik gösterebilir.
Narsistik Kişilik özellikleri gösteren bireyleri tanımak, yukarıda bahsettiğimiz davranış kalıplarını ve tutumlarını gözlemlemekle mümkündür.
Kendinizi test edin!
Bir kişinin yanında:
- Sürekli yetersiz mi hissediyorsunuz?
- Duygularınız geri planda mı kalıyor?
- Kendinizi sürekli savunma halinde mi buluyorsunuz?
Eğer cevaplar evetse o zaman karşınızda Narsist bir kişilik olması çok muhtemel.
ŞUBAT AYI-KAPANIŞ
BU BÖLÜMDE İNCİ HANIM İLE NARSİSİZMİN NE OLDUĞU VE TEMEL BELİRTİLERİ ÜZERİNE ODAKLANDIK. YAZI DİZİMİZİN SONRAKİ BÖLÜMÜNDE NARSİSTLERİN DAVRANIŞLARI VE FARKLI TÜRLERİNİ KONUŞUYOR OLACAĞIZ.
ENİSE MOLLA AHMET
