İKİNCİ BÖLÜM-MART AYI-GİRİŞ:
NARSİZM SADECE KENDİNİ BEĞENMEK DEĞİL, SOSYAL İLİŞKİLERDE
KARMAŞIK DAVRANIŞLAR SERGİLEMEKTİR. RÖPORTAJIMIZIN
İKİNCİ BÖLÜMÜNDE NARSİST KİŞİLİKLERİN FARKLI TÜRLERİNİ,
SOSYAL YAŞAMDA NASIL DAVRANDIKLARINI VE KİMLERDE
GÖRÜLDÜĞÜNÜ İŞİN UZMANINDAN ÖĞRENECEĞİZ. KEYİFLİ
OKUMALAR DİLERİZ.
Narsizmin kendi içinde farklı türleri var mıdır ?
Tek tip bir narsisizm yoktur. Evet, narsisizmin kendi içinde farklı türleri vardır.
Narsisizmin bu türleri arasındaki temel fark, narsist kişilerin “narsistik besin” denilen ilgi
ve hayranlığı nasıl aradıklarıdır. Genellikle iki ana türden bahsedilir, araştırmalar iki
temel tip olduğunu göstermektedir.
1- Büyüklenmeci (Açık) Narsisizm: Bu bizim en çok bildiğimiz tiptir. Aşırı öz güvenli,
kibirli, kendini açıkça üstün gören, dikkat çekmekten hoşlanan narsistlerdir. Genellikle
sosyal ortamlarda baskın ve gürültülüdürler.
2- Kırılgan (Gizli) Narsisizm: Dışarıdan mütevazı veya utangaç görünebilirler ancak iç
dünyalarında yoğun bir kibir ve özel olma hissi vardır. Eleştiriye aşırı duyarlıdırlar,
sürekli kurban veya mağdur rolünü oynayarak dolaylı yoldan ilgi ve hayranlık
beklerler. Gizli narsistler, özellikle partnerlerini suçlama ve pasif-agresif davranışlar
konusunda ustadırlar.
Klinik Literatürde farklı farklı davranış kalıpları sergileyen çeşitli alt türler de
bulunmaktadır. Bunları da şöyle sıralayabiliriz:
Toplumsal (Komunal) Narsisizm: Kendilerini yardımsever veya “dünyayı
kurtaran kişi” olarak pazarlarlar. Başkalarına yardım etme davranışını, kendi
“harika” imajlarını beslemek ve takdir toplamak için bir araç olarak kullanırlar.
Somatik Narsisizm: Kendilerini fiziksel görünüşleri, vücutları ve cazibeleri
üzerinden tanımlarlar. Çekiciliklerine aşırı takıntılı olan narsistlerdir.
Bayinsel (Entelektüel) Narsisizm: Zekaları, başarıları, bilgileri ve yetenekleri
sayesinde üstün olduklarına inanırlar. Diğer insanları zeka seviyeleri nedeniyle
küçümseyen narsistlerdir.
Teşhirci (Eksibisyonist) Narsisizm: Hayranlık uyandırmak ve üstünlük sağlamak
için sürekli çaba gösteren gösterişçi tiplerdir.
Değersizleştirici Narsisizm : İlişkilerde sürekli başkalarını eleştiren, aşağılayan
ve saldırgan tutum sergileyen narsist türüdür.
Habis (Maling) Kötü Huylu Narsisizm: Narsisizmin en şiddetli formudur.
Büyüklenmecilik, antisosyal davranışlar, paranoya ve sadizm (başkalarına zarar
vermekten zevk alma) ile birlikte seyreder.
Narsistlerin sosyal ilişkilerdeki davranışları nasıldır?
Şimdiye kadar konuştuklarımızdan da anlaşılacağı üzere, bir narsist için ilişkiler, kendi
benlik saygısını besleme araçlarıdır; karşılıklı sevgi ve saygıya dayalı ortaklıklar
değildir. Narsistlerin sosyal ilişkilerdeki davranışları, temelde kendi üstünlüklerini
kanıtlama, hayranlık duyulma ihtiyacı ve empati eksikliği üzerine kuruludur. Bu
nedenle narsist kişiler kontrolü elinde tutmak ve kendi “gerçekliğini” dayatmak için
bir dizi duygusal manipülasyon tekniği kullanırlar. Bunları da şöyle sıralayabiliriz:
Gaslighting (Psikolojik Manipülasyon) ve İnkar: Narsist, yaptığı kötü
şeyleri, hataları reddeder, “ben böyle bir şey söylemedim”, “sen çok hassassın,
abartıyorsun”, “nereden çıkarıyorsun?” gibi sözlerle suçu karşı tarafa yükler,
gerçeklik algınızı zedeler ve sizi şüpheye düşürür.
Aşağılama ve Davranış Bozuklukları: Mimikleri, sözleri ve tavırları ile
örtülü bir aşağılama eğilimindedirler.
Sorumluluktan Kaçma: Pişman olmaktan korkarlar, asla kabul etmezler.
Bunun yerine, hemen kurban rolüne bürünür “ Bana bunu sen yaptırdın” ,
“Eğer sen beni sevseydin, ben böyle davranmazdım” gibi ifadelerle suçu
tamamen size atarlar.
Yavuz Hırsız Modeli: Narsist haksız olduğunu anladığı takdirde, haksız
olduğunu farkettiği anda, bağırmaya başlar, sesini daha gür çıkararak karşı
tarafı suçlu duruma düşürür.
Ayrıca, özellikle romantik ilişkilerde Değersizleştirme tekniğine başvururlar:
( Love Bombingden Cold Showere)
İlişkinin başında yoğun ilgi ve sevgi göstererek, karşı tarafı etkileseler de zamanla bu
ilgi yerini eleştiri, küçümseme ve değersizleştirmeye bırakabilir.
Narsist Kişilik Bozukluğu kimlerde görülür ?
Narsist Kişilik Bozukluğu (NKB), genellikle ergenlik veya erken yetişkinlik
döneminde başlayan ve kadınlara oranla erkeklerde daha sık görülen bir ruh sağlığı
durumudur.
Çocuklukta aşırı övgü, duygusal ihmal, travma veya tutarsız ebeveyn tutumlarına
maruz kalanlarda daha yüksek risk gözlemlenir.
Özetle, narsist olarak doğulmaz; narsisizme genetik bir yatkınlık ile doğulur ve bu
yatkınlık çocukluk yaşantıları (aşırı övgü veya travma) ile birleşerek narsistik kişiliğe
dönüşür.
Ayrıca, bireyci kültürlerde yaşayanlarda ve başarı odaklı toplumlarda daha yaygındır.
Aynı zamanda sosyal konumu yüksek olanlarda daha belirgin olabilir.
MART AYI KAPANIŞ:
BU BÖLÜMDE NARSİZMİN FARKLI TÜRLERİNİ, NARSİST KİŞİLERİN
SOSYAL ORTAMLARDAKİ DAVRANIŞLARINI VE NARSİSTİK KİŞİLİK
BOZUKLUĞUNUN KİMLERDE GÖRÜLDÜĞÜNÜ İNCELEDİK. NARSİST
KİŞİLERİN DAVRANIŞLARINI TANIMAK, KURACAĞIMIZ İLİŞKİLERDE
KENDİ PSİKOLOJİK SAĞLIĞIMIZI KORUYABİLMEK ADINA ÖNEM
TAŞIMAKTA. DERGİMİZİN BİR SONRAKİ SAYISINDA YAYINLANACAK
OLAN YAZI DİZİMİZİN SON BÖLÜMÜNDE İSE NARSİSİZMİN
İLİŞKİLER ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİ VE BAŞA ÇIKMA
YÖNTEMLERİNİ KONUŞACAĞIZ.
ENİSE MOLLA AHMET
