ŞİİR ; İNSANIN KENDİNE YAZDIĞI GİZLİ METİN
Şiir, çoğu zaman yanlış anlaşılır. Onun bir süs, bir edebî oyun ya da duyguların estetik bir sunumu olduğu sanılır. Oysa şiir, en yalın hâliyle, insanın kendine yazdığı bir metindir. Başkaları okusun diye değil; insan kendini anladıkça, derinleştikçe; kendine ve olanlara katlanabilsin diye yazılır. Ruhsal bir rahatlamadır belki de. Şair dediğimiz kişi de bu yüzden farklı bir yerde durur. O, herkesten daha fazla hisseden biri değildir. Ama hissettiğini görmezden gelemeyen biridir. İçinden geçenleri susturamaz. Zihninden geçen bir düşünce, kalbinde yankılanan bir duygu, onun için gelip geçici değildir. Kalır. Birikir. Yoğunlaşır. Ve en sonunda bir yol arar kendine. İşte o yolun adı şiirdir. Şair, çoğu zaman dış dünyayı anlatıyor gibi görünür. Bir şehri, bir yüzü, bir ayrılığı, bir geceyi, ancak aslında bütün bunlar birer bahanedir. Asıl anlatılan, o görüntülerin içte bıraktığı izdir. Çünkü şiir, görünenin değil; hissedilenin dilidir. Bu yüzden şiir yazmak, bir üretim süreci değil; bir yüzleşme hâlidir. Şair, kelimeleri yan yana getirirken aslında kendini parçalar. Her dize, içinden koparılmış bir parçadır. Bazen bir anıyı, bazen bir kırgınlığı, bazen de adı konulamayan bir boşluğu taşır. Ve çoğu zaman, o boşluğun ne olduğu da tam bilinmez. Şair yazdıkça anlamaz; yazdıkça fark eder. Bu fark ediş her zaman rahatlatıcı değildir. Aksine, çoğu zaman daha fazla soruyu beraberinde getirir. Çünkü şiir cevap vermez. Şiir, soruyu derinleştirir. İnsan kendine yaklaştıkça, ne kadar uzak olduğunu da görür. Belki de bu yüzden birçok şair geceye yakındır. Gece, insanın kendinden kaçamadığı zamandır. Gündüzün dağıttığı dikkat, gecenin sessizliğinde toparlanır. Bastırılan duygular yüzeye çıkar. Ve şair için bu an, hem en zor hem de en gerçek olandır. Şiir çoğu zaman burada doğar, kaçmak ile kalmak arasında… Şiirin dili de bu içsel yolculuğa benzer. Fazlalıkları sevmez. Açıklamaya ihtiyaç duymaz. Şair, anlatmak istedikçe değil; susamadıkça yazar. Bu yüzden şiir, çoğu zaman eksik gibi görünür. Cümleler yarım, anlamlar açıktır. Ama bu eksiklik bir kusur değil; bilerek bırakılmış bir boşluktur. Çünkü şiir, okurla tamamlanır. Her okur, dizelerin arasına kendi hikâyesini yerleştirir. Aynı şiir, farklı insanlarda farklı duygular uyandırır. Şairin yazdığı şey sabit değildir; okuyanla birlikte değişir, genişler, çoğalır.Bu da şiiri diğer metinlerden ayırır. Şiir, anlatılan bir şey değil; yaşanan bir şeydir. Ve belki de en önemlisi, şair, hiçbir zaman “tam” yazamaz. Ne kendini tamamen anlatabilir, ne de içindeki o derin boşluğu bütünüyle doldurabilir. Her şiir biraz eksik kalır. Her metin, söylenemeyen bir şeyin etrafında dolaşır. Ama yine de yazılır. Çünkü bazı insanlar için şiir, bir tercih değil, bir ihtiyaçtır. Konuşarak anlatamadıklarını, susarak taşıyamadıklarını yazmak zorunda olan insanların dilidir şiir. Ve belki de bu yüzden, şiir, edebiyatın değil, insanın en eski hâlidir.
Sevkan TAHSİNOĞLU
